أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

427

قانون ( فارسى )

سياه‌رنگ قوى گير نيامد ، يكى از آبهاى دارويى گيرنده را گرم كرده و به جاى شراب كذايى استعمال كن . و اگر آن هم گير نيامد ، دستمال در آب گرم خيس كن و بر آن بگذار و ببند تا بادكردگى نمىماند و به لاغرى طبيعى برمىگردد . » همو فرمايد : « اگر باز باوجود اين نوع از معالجات ، روده به داخل برنگشت ، جاى دريدهء زخم را گشادتر كن ! » بقراط مىفرمايد : « اگر از اثر زخم پردهء چربى زيرين ( ثرب ) از شكم بيرون آمد ، هرآنچه بيرون آمده است حتما متعفن مىشود ؛ حتى اگر مدتى بسيار كم هم در خارج بماند . در آمادگى براى متعفن شدن ، ثرب از روده‌ها و كبد شديدتر و آماده‌تر است ؛ زيرا روده‌ها و اطراف كبد اگر بيرون آيند و مدت زيادى در خارج نمانند و در اين مدت كه در خارج مانده‌اند به سوء مزاج سرد بسيار شديد مبتلا نشوند ( بيش از حد سرما نخورند ) اگر دوباره به درون بازگردانده شوند و زخم جوش بخورد ، به حالت طبيعى خود بازمىگردند . ليكن ثرب هرچند مدتى بسيار كوتاه و كم در خارج بماند ، همين‌كه به درون برگردانده شد ، هرآنچه از آن بيرون بوده است حتما متعفن مىشود . » هم ازاين‌رو است كه هرگاه ثرب بيرون آمد ، اطباء مىبرندش و به هيچ وجه قسمت بيرون آمده را به داخل شكم برنمىگردانند . اگر احيانا مشاهده شود كه ثرب از شكم بيرون زده است و همان قسمت بيرون آمده به داخل برگردانده شده است و در داخل متعفن نشده است ، بايد آن را نادرهء دوران خواند و تقريبا همچنين چيزى وجود ندارد . اگر چيزى از مادهء ثرب از راه زخم سر از جايى در شكم برآورد ، بايد كاملا دقت كنى و بدانى كه آيا بايد بريده شود يا نه ؟ و آيا بايد زخم را بخيه زد يا نه ؟ و بايد بدانى كه چگونه و كجا را بخيه مىزنى . اگر زخم درست در نقطهء وسط شكم بود ( نقطهء وسط بدن - نسخه . ) از زخم واقع در جاهاى ديگر بيشتر جاى نگرانى است ؛ زيرا سر ماهيچه‌هاى پوشش شكم در آن نقطهء وسط هستند . اگر زخم فقط به فاصلهء چهار انگشت در طرف راست يا طرف چپ شكم باشد سلامت‌تر و نويدبخش‌تر است ؛ كه ما اين فاصلهء چهارانگشتى را كه در هر طرف شكم باشد تهيگاه حساب مىكنيم ؛ زيرا سر هيچ كدام از ماهيچه‌هاى پيالود در آنجا نيست . اگر زخم درست در وسط شكم باشد ، بخيه زدنش نيز دشوارتر از بخيه زدن زخم در جاى ديگر است ؛ زيرا روده‌ها از دريدگى زخمى كه در وسط شكم باشد بيشتر به بيرون مىخزند و سر از شكم برمىآورند . برگرداندن روده‌هايى كه از وسط شكم بيرون آيند دشوارتر از برگرداندن رودهء بيرون آمده از جاى ديگر صورت مىپذيرد ؛ زيرا آنچه روده‌ها را در آغوش گرفته و نگهدارى مىكند دو ماهيچه هستند گوشتى كه از سينه سرازير مىآيند و تا زانوها مىرسند ، كه منظورم از زانوها در اينجا استخوان زهار است . و ازاين‌رو هرگاه زخم در آن سامان پيدا شد اين دو ماهيچه را مىبرد ، و برجستن و بيرون آمدن روده از آنجا بيشتر راه دارد ؛ زيرا ماهيچه‌هايى كه در تهيگاه هستند روده‌ها را زير فشار مىگذارند . اما در آن صورت ديگر در